سخن روز
 

5

3

2

6

4

1

7

8
1397/11/16 سه‌شنبه ميراث نفت در 40 سالگي انقلاب/ گام‎هاي بلند افتخار در مسير توسعه و توليد نفت و گاز صنعت نفت كشورمان از ابتداي ملي شدن تا به امروز، فراز و فرودهاي فراواني را تجربه كرده و به مرور به يكي از برندهاي معتبر جهاني و نمادي قابل اتكا در محاسبات سياسي بين المللي تبديل شده است.

در اين ميان شركت ملي نفت ايران به عنوان دومين شركت بزرگ جهان در حوزه بالادستي نفت و گاز، عليرغم محدوديت هاي ناشي از تامين به موقع منابع مالي و همچنين موانع پيش روي فعالان عرصه بين‌المللي انرژي در اكتشاف، توسعه، بهره‌برداري و بازرگاني، توانسته است با تكيه بر توان داخلي به اهداف تعيين شده در برنامه‌هاي توسعه اي كشور دست يابد؛ به گونه‌اي كه هم‌اكنون علاوه بر تامين بخش اعظم تقاضاي انرژي كشور، بالغ بر 40 درصد بودجه ساليانه نيز از محل فروش منابع هيدروكربوري تامين مي شود.

رسالت شركت ملي نفت ايران در تامين منابع مالي و درآمدي كشور به همراه نقش تعيين كننده آن در ديپلماسي خارجي باعث شده است تا روند اكتشاف، توليد و توسعه ميدان هاي نفتي و گازي در اين شركت با شتاب بيشتري پيگيري شود؛ به طوري كه در چهل سال اخير توفيقات قابل توجهي در زنجيره صنايع بالادستي نفت و گاز حاصل شده است؛ توفيقاتي كه از گام هاي بلند در مسير استقلال و خودكفايي صنعت نفت و گاز كشورمان حكايت دارد:


كشف 65 ميدان نفتي و گازي پس از انقلاب


قدمت اكتشاف ذخاير نفت و گاز در فلات قاره ايران به بيش از يك قرن پيش برمي گردد. در دهه دوم بعد از پيروزي انقلاب اسلامي و پس از اتمام جنگ تحميلي، آهنگ فعاليت هاي اكتشافي در كشور به تدريج سرعت گرفت و امكانات بيشتري به آن تخصيص داده شد. كشف ميدان گازي پارس جنوبي كه يكي از بزرگ ترين منابع گازي جهان به شمار مي رود به همراه كشف ميدان هاي عظيم نفتي آزادگان و يادآوران، از مهم ترين دستاوردهاي فعاليت هاي اكتشافي در سال هاي پس از انقلاب اسلامي است.

از اين رهگذر در مجموع 65 ميدان نفتي و گازي كشور پس از انقلاب اسلامي كشف شده است؛ اين در حالي است كه سياست اصلي وزارت و شركت ملي نفت ايران از ابتدا بر مبناي اولويت اكتشاف نفت و گاز در نواحي مرزي و مشترك با كشورهاي همسايه بوده است؛ بطوريكه عمده فعاليت هاي مزبور ازجمله حفاري و لرزه نگاري در سال‌هاي اخير در آن مناطق صورت گرفته ‌‌است.


همزمان با انجام اكتشافات جديد، ميزان ذخاير درجا و قابل استحصال هيدروكربورهاي كشور نيز افزايش چشمگيري يافت؛ به طوري كه هم اكنون ميزان ذخاير قابل استحصال هيدروكربور مايع كشورمان بالغ بر 160.12 ميليارد بشكه و همچنين ذخاير قابل استحصال گاز طبيعي به ميزان 33.33 تريليون متر مكعب تخمين زده مي شود و از همين روي، كشورمان يكي از بزرگترين كشورهاي تامين‌كننده انرژي در جهان به شمار مي رود.

توسعه همه جانبه ميدان هاي نفت و گاز بعد از انقلاب


همزمان با گسترش فعاليت هاي اكتشافي و افزايش ذخاير نفت و گاز كشور در سال هاي پس از انقلاب اسلامي، تلاشي چشمگير در توسعه ميادين نفت و گاز، با اولويت توسعه ميادين مشترك با كشورهاي همسايه، از طريق عقد قراردادهاي بيع متقابل و فاينانس و همچنين از محل منابع داخلي شركت ملي نفت ايران به عمل آمد. با انجام پروژه هاي نگهداشت توان توليد، اجراي طرح‌هاي توسعه ميادين نفتي، احداث كارخانجات نمك‌زدايي و نيز انجام طرح هاي توليد صيانتي از مخازن شامل برنامه‌هاي تزريق گاز و آب به ميادين نفتي، علاوه بر جبران افت طبيعي توليد مخازن، تلاش مضاعفي نيز در زمينه توليد نفت خام انجام گرفت.

توسعه ميادين گازي نيز در جهت افزايش جايگزيني گاز طبيعي با سوخت هاي مايع و همچنين تزريق گاز در ميادين نفتي به منظور افزايش بازيافت نهايي، از ديگر اولويت ها و دستاوردهاي عمده وزارت نفت در سال هاي پس از انقلاب اسلامي بوده است.


با توجه به اهميت بهره برداري از ميادين مشترك نفتي، شركت ملي نفت ايران بهره برداري از اين ميادين را در اولويت قرار داده است و با طراحي و اجراي پروژه هاي مرتبط توانسته است ميانگين بهره برداري از ميادين مذكور را به حد قابل توجهي ارتقا دهد.


اين در حالي است كه در پايان سال گذشته، 16 ميدان مشترك نفتي فعال بوده اند كه 9 مورد از آنها (شامل ميادين آزادگان جنوبي، آزادگان شمالي، يادآوران، ياران شمالي و ياران جنوبي در شركت نفت و گاز اروندان، ميادين آبان و آذر در شركت نفت مناطق مركزي ايران، ميدان هنگام و لايه نفتي پارس جنوبي در شركت نفت فلات قاره ايران) طي سال هاي 1388 تا 1396 به بهره برداري رسيده اند و 68.14 درصد از كل توليد ميادين مشترك در سال 1396 ( معادل 324 هزار و 900بشكه در روز) از اين 9 ميدان استحصال شده است.

افزايش 8 برابري توليد گاز غني


ارزيابي توليد بلندمدت گاز طبيعي نشان مي دهد كه متوسط توليد روزانه اين حامل ارزشمند انرژي در سال 1357 بالغ بر 110 ميليون مترمكعب در روز بوده است كه اين رقم در سال 1396 به 844.9 ميليون متر مكعب افزايش يافته ¬است و از افزايشي هشت برابري حكايت مي كند. توليد گاز طبيعي همچنين در مقايسه با سال 1383 بطور متوسط ساليانه 5.8 درصد افزايش داشته كه مي‌توان علل اين افزايش را در تكميل و راه‌اندازي فازهاي مختلف پارس جنوبي، ميادين هما،‌ شانول و وراوي، تنگ بيجار، افزايش بهره‌دهي ميدان تابناك و افزايش توليد گاز همراه نفت‌خام جستجو كرد.


اين مقدار گاز غني توليد شده در جهت توزيع براي تزريق به ميادين نفتي، فرآورش در پالايشگاه‌هاي گازي، مصارف عملياتي و يا خانگي،‌ فرآورش در كارخانجات گاز و گاز مايع ارسال مي شود كه از اين مقدار گاز غني ارسالي به پالايشگاه‌ها و كارخانجات گاز و گاز مايع، سهم تحويلي به شبكه سراسري و مصرف نهايي رو به افزايش است.


افزايش توليد گاز غني به طور كل نشان‌دهنده توسعه گسترده ميادين گازي كشور در سال‌هاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي است. شكي نيست با اهميت رو‌به رشد گاز طبيعي در تامين انرژي جهان، توليد هر چه بيشتر گاز طبيعي موجب ايجاد مزيت استراتژيك در ديپلماسي خارجي كشورمان خواهد شد.

جهش 20 برابري توليد ميعانات گازي


كارنامه شركت ملي نفت ايران در حوزه توليد نفتا، مايعات و ميعانات گازي در سال 1357 به طور متوسط بالغ بر 31.3 هزار بشكه در روز بوده است كه متوسط توليد روزانه اين محصولات در سال 1396 به رقم 779.5 هزار بشكه رسيده است. در حال حاضر كل مايعات‌گازي و نفتا در شركت ملي مناطق نفتخيز جنوب و ميعانات‌ گازي در شركت‌هاي پارس جنوبي و مناطق مركزي ايران توليد مي‌شود. همچنين مقايسه توليد نفتا، مايعات و ميعانات‌گازي از سال 1383 تا سال 1396 بطور متوسط 7.3 درصد رشد ساليانه داشته است؛ به طوري كه متوسط توليد طي اين فاصله از 312.4 به 776.7 هزار بشكه در روز رسيده است. علت اصلي اين افزايش چشمگير توليد، برنامه ريزي دقيق و آغاز بهره‌برداري از فازهاي مختلف پارس جنوبي، ميدان‌هاي هما، شانول و وراوي و افزايش بهره‌برداري از ميدان تابناك است.

صيانت از ميادين نفتي با افزايش 30 برابري تزريق گاز


به منظور برداشت صيانتي از مخازن نفتي كشور و افزايش ضريب بازيافت آنها، عمليات تزريق گاز به آنها ضرورتي اجتناب ناپذير است. بر همين مبنا، ميزان تزريق گاز به ميادين نفتي در سال 1396 نسبت به سال 1357 بيش از 30 برابر افزايش يافته است؛ بطوريكه هم اكنون در 9 ميدان از ميادين نفتي خشكي (ميادين بي‌بي‌حكيمه، پارسي، آغاجاري، كوپال، گچساران، مارون، كرنج، نرگسي و هفتگل) تزريق گاز صورت گرفته و همچنين بازگرداني گاز در ميدان پازنان و تزريق امتزاجي گاز در ميدان دارخوين در حال انجام است.

ميراث نفت در 40 سالگي انقلاب/ افتخارآفريني در پارس جنوبي و توسعه ميدانهاي مشترک غرب كارون

شرکت ملی نفت ایران در ادامه برنامه های توسعه ای خود در دوران پس از انقلاب، توجه ویژه ای به میدان های مشترک نفتی و گازی داشته است؛ به طوری که هم اکنون این سیاست به عنوان یکی از سیاست های راهبردی در جهت تحقق برنامه ملی اقتصاد مقاومتی در صنعت نفت به شمار می رود.

در این میان، میدان های مشترک غرب کارون به دلیل وسعت و غنای منابع هیدروکربوری در اولویت برنامه های توسعه ای شرکت ملی نفت ایران در سال های اخیر قرار گرفته است. نفت‌خام توليدي حوزه غرب كارون مشتمل بر سه نوع نفت سبك، سنگين و فوق‌سنگين است؛ به‌طوري‌كه بخشي از نفت توليدي ميادين يادآوران و آزادگان جنوبي و كل نفت توليدي ميدان دارخوين (فاز اول و دوم) نفت سبك بوده و ساير نفت‌هاي توليدي اين حوزه سنگين و يا فوق‌سنگين است. توليد نفت‌خام از اين ميادين در سال هاي پس از انقلاب آغاز شده و در راستاي توسعه اين ميدان ها، واحد فرآورش متمركز حوزه غرب كارون با ظرفيت 165 هزاربشكه در روز براي فرآورش نفت‌خام توليدي ميادين ياران شمالي و جنوبي، سپهر و جفير، سوسنگرد و بندكرخه در نظر گرفته شده است.

همچنين در راستاي افزایش ظرفیت تولید نفت‌خام میادین مشترک غرب کارون در مجموع پنج پروژه شامل توسعه فاز 1 ميدان يادآوران، توسعه فاز 1 ميدان آزادگان شمالي و آزادگان جنوبي، توسعه ميدان ياران شمالی و توسعه ميدان ياران جنوبي تعريف شده بود كه از اين ميان بهره برداري از طرح توسعه فاز 1 ميدان يادآوران از اسفند 1390انجام شده و طرح توسعه فاز 1 ميدان آزادگان شمالي نيز از فروردين 1395 به بهره برداري رسيده است. طرح توسعه ميدان ياران شمالی نيز از بهمن 1391 وارد فاز بهره برداري شده است.

پارس جنوبي، نماد افتخار صنعت نفت


ميدان گازي پارس جنوبي، بزرگترين مخزن گازي جهان است كه بر روي خط مرزي مشترك ايران و قطر در خليج فارس و به فاصله 100 كيلومتري از ساحل جنوبي ايران قرارگرفته است. وسعت اين ميدان 9700 كيلومتر مربع بوده كه بخش متعلق به ايران3700 كيلومتر مربع وسعت دارد. در سال 1369 با حفر اولين چاه اكتشافي در اين ميدان و براساس نتايج حاصل از لرزه نگاري وجود گاز مورد تائيد قرار گرفت. براساس آخرين برآوردهاي انجام شده ذخيره درجاي اين بخش حدود 14,2 تريليون مترمكعب و همچنين داراي ذخيره اي بالغ بر 19 ميليارد بشكه ميعانات گازي است. با توجه به وسعت اين ميدان، توسعه آن در فازهاي مختلف مطابق با برنامه هاي پنجساله توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران و با هدف تامين تقاضاي رو به رشد گاز طبيعي اعم از مصارف داخلي در كشور و تزريق آن به ميادين نفتي بمنظور صيانت از مخازن و همچنين صادرات گاز در دستوركار وزارت نفت قرار گرفته است.


توليد گاز طبيعي از ميدان گازي پارس جنوبي از سال 1380 با توليد حدود 2 ميليون مترمكعب در روز آغاز شده كه درنتيجه بهره‌برداري از فازهاي اين ميدان، ميزان توليد گاز غني كشور از اين ميدان مشترك در حال حاضر با كشور قطر برابر شده است. نكته قابل توجه در اين ميان آن است كه توسعه بيشتر فازهاي ميدان گازي پارس جنوبي با استفاده از توانمندي شركت‌ها، سازندگان و پيمانكاران داخلي كشور صورت گرفته است؛ از آن جمله سهم 70 درصدي ساخت داخل در تكميل و افتتاح فازهاي 15 و 16 ميدان گازي پارس جنوبي و همچنين بهره برداري از فاز 12 كه از لحاظ ظرفيت پالايش گاز طبيعي، بزرگ‌ترين طرح توسعه اين ميدان به شمار مي رود؛ در اجراي طرح مذكور 67 درصد ارزشي كار توسط ظرفيت‌هاي ايراني به انجام رسيده‌است.

در حال حاضر 27 سكوي ميدان گازي پارس جنوبي در فازهاي 24 گانه در حال توليد بوده و نصب 3 سكوي ديگر نيز تا پايان سال 97 تكميل و راه‌اندازي خواهد شد. همچنين قرار است فازهاي 13، 22، 23 و 24 پارس جنوبي تا پايان امسال به بهره برداري برسد.

با وارد مدار شدن مجموع سكوهاي فوق، ظرفيت توليد گاز غني از ميدان گازي پارس جنوبي به 642 ميليون متر مكعب در روز در پايان سال جاري افزايش خواهد يافت. در همين حال انجام حفاري بيش از 350 حلقه چاه‌، نصب و سپس راه‌اندازي 30 سكوي بهره‌برداري، نصب خطوط لوله زيردريايي، ايجاد تاسيسات عظيم پالايشگاهي عمدتاً توسط پيمانكاران داخلي در حال انجام است.


در ادامه توسعه فازهاي گازي ميدان پارس جنوبي، توليد نفت خام از لايه نفتي اين ميدان نيز در دستور كار قرار گرفته و فاز نخست آن طي سال هاي اخير اجرايي شده است.


شركت ملي نفت ايران در مسير توسعه همه جانبه خود در دوران پس از انقلاب همچنين موفق شده است تا صدها طرح و پروژه ديگر در حوزه توسعه ميادين نفتي و گازي و احداث تسهيلات بهره برداري، احداث تاسيسات نمك زدايي به همراه احداث ايستگاه هاي جمع آوري گازهاي همراه و تقويت فشار و تزريق گاز و همچنين احداث كارخانجات گاز و گاز مايع را به انجام برساند.



نمره قبولي حفاري در شركت ملي نفت


شركت ملي نفت ايران در راستاي افزايش سطح توانمندي در حوزه حفاري به عنوان حلقه نخست فرآيند توليد نفت و گاز در سال هاي اخير به توفيقات قابل توجهي دست يافته است؛ اين اقدامات با تشكيل شركت ملي حفاري ايران آغاز شد و به توانمندسازي شركت هاي خصوصي فعال در اين حوزه انجاميد.

در اين زمينه شركت ملي نفت ايران توانسته است تا پايان سال 1396 با استفاده از 139 دكل و با هدف نگهداشت توان توليد از طريق تعمير 198 حلقه چاه و همچنين با هدف افزايش توان توليد با حفر 209 حلقه چاه جديد نزديك به 513 هزار و 200 متر حفاري داشته باشد.


شركت ملي نفت ايران همچنين در راستاي اجراي اصل 44 قانون اساسي و با هدف برون‌سپاري و استفاده از ظرفيت هاي موجود در بخش خصوصي و شركت هاي بين‌المللي در انجام عمليات حفاري، به طور كلي نزديك به 42 درصد از كل دكل هاي مورد استفاده در سال 1396 را از طريق دكل‌هاي استيجاري تامين كرده است كه اين مقدار در مقايسه با سال 1383 نزديك به سه برابر شده است؛ بطوري كه تعداد دكل‌هاي استيجاري در بخش دريا 3.2 برابر و در بخش خشكي به 2.5 برابر افزايش يافته است.


راهبرد كاهش مخاطرات در صنعت نفت


گستره عملياتي شركت ملي نفت ايران به عنوان خط مقدم اكتشاف، استخراج و توليد نفت خام هميشه با مخاطرات زيادي همراه بوده است. در همين راستا با موافقت وزير نفت وقت در 29 اسفندماه 1380، قرار بر آن شد تا نظام مديريت HSE در صنعت نفت حاكم شود؛ نتايج بررسي هاي به عمل آمده به انتخاب مدل انجمن بين المللي توليدكنندگان نفت و گاز (OGP) و تصويب آن در سي و هفتمين جلسه شوراي مذكور انجاميد و در نهايت در 24 اسفندماه 1381 براي اجرا در تمامي سطوح صنعت نفت از سوي وزير نفت ابلاغ شد.

اهدافي كه از سوي اداره كل بهداشت، ايمني و محيط زيست وزارت نفت به عنوان متولي اين نظام در صنعت نفت و در چارچوب تحقق اهداف مدل HSE-MS پيگيري مي شود، در قالب تمركز سازمان بر مواردي كه كاهش ريسك ها و خطرات بهداشتي، ايمني و زيست محيطي ناشي از فعاليت ها را به همراه داشته باشد، طرح ريزي شده است.


رهبري و تعهد، خط مشي و اهداف استراتژيك، سازماندهي؛ منابع و مستندسازي، ارزيابي و مديريت ريسك، طرح ريزي، اجرا و پايش و در نهايت مميزي و بازنگري 7 عنصر كليدي مدل HSE-MS است كه در الگوهاي كاري نظام مديريت بهداشت، ايمني و محيط زيست شركت ملي نفت ايران مورد توجه جدي قرار گرفته است. رعايت همين الزامات در نهايت به كاهش قابل توجه ميزان خطا و صدمات جاني و فني در سطح گستره عملياتي صنعت نفت ختم شده است.


  اذان صبح
  طلوع خورشید
  اذان ظهر
  غروب خورشید
  اذان مغرب
اوقات به افق :
تعداد بازديد اين صفحه: 229177
تعداد بازديد کنندگان سايت: 125074141
بازدید زیرپورتال : 460987
بازدید زیرپورتال امروز : 56
بازدید کل سایت امروز: 1910
بازدید صفحه امروز: 14