سخن روز
 

يكشنبه 12 ارديبهشت 1395 خانواده و فرزندان

حقوق و احترام والدین و تکریم ایشان در خانواده بزرگ نفت

والدین و فرزندان


رعایت حقوق متقابل والدین و فرزندان توسط هم دیگر، علاوه بر این که یک فرمان الهى و امرى تشریعى است، به صورت یک قانون تکوینى در نهاد همه انسان‌ها وجود دارد. به عبارت دیگر روابط والدین و فرزندان که یک رابطه آسمانى و تواءم با عشق و علاقه اصیل است از فطرت انسان سرچشمه مى گیرد و به تاریخ پیدایش انسان در روى این کره خاکى بر مى گردد، بنابراین فطرت انسانى و دستور یزدانى هر دو انسان را به نیکى متقابل میان این دو رکن اساسى جامعه دعوت می کند.

آنان، پیوند مستحکم دو نسل را در پى دارد اگر به طور صحیح باشد در حقیقت کل جامعه سالم و صالح خواهد شد، اما اگر نسل گذشته به حقوق فرزندان و یا بالعکس نسل جدید، حقوق والدین را نادیده بگیرند، علاوه بر گسست دو نسل که ضررهاى جبران ناپذیرى به دنبال خواهد داشت ثبات و افراد در آن سر در گم خواهند شد. در نتیجه فرهنگ و تمدن و ارزش هاى آن جامعه دچار فروپاشى خواهد شد براى همین، در فرهنگ متعالى اسلام در مرتبه اول حقوق و وظایفى براى والدین در مقابل نسل جوان و در مرتبه دوم وظایف و مسئولیت هایى نیز براى فرزندان در قبال والدین منظور شده است.

در این راستا اگر والدین با عمل به وظایف سنگین خود بتوانند فرزندان خود را در سایه عوامل تربیتى به سوى رشد و تربیت صحیح هدایت نمایند فرزندانشان به بالاترین درجه فضائل و کمالات انسانى خواهند رسید.
اگر پدر و مادر همین موجود ارزشمند را که همچون امانتى دست آن هاست، رها کنند و آنان از جاده مستقیم تربیت منحرف شود در واقع از ماهیت حقیقى خود دور شده و به یک موجود پست و بى ارزش تبدیل خواهند گردید.
 حضرت امام مجتبى علیه السلام در مورد ضرورت توجه به حقوق معنوى که بخشى از وظایف والدین است مى فرماید:
((عجبت لمن یتفکر فى ماکوله کیف لا یتفکر فى معقوله، فیجنب بطنه ما یؤ ذیه و یودع صدره ما یردیه))
 تعجب مى کنم از فردى که در غذاى جسمانى خود فکر مى کند (که سالم و بهداشتى باشد) اما در غذاى روح و جان خویش نمى اندیشد، در نتیجه شکم خود را از غذاهاى زیان آور حفظ مى کند ولى سینه اش را در مقابل آنچه که آن را پست مى گرداند آزاد مى گذارد.

مهمترین حقوق

پیامبر  گرامى اسلام: از مهمترین حقوق فرزندان تکریم و بزرگداشت مادر آنان است.
 احترام به همسر از مواردى است که در تربیت فرزندان تاءثیر فراوان دارد. مادرى که در خانه عزیز باشد و مورد تکریم شوهرش قرار گیرد او با روحى سرشار از عاطفه و آرامش و احساس شخصیت فرزندان را ود اما اگر در منزل مورد آزار و اذیت روحى و جسمى قرار گیرد و شخصیت او در خانه و پیش فرزندان، مورد تحقیر و اهانت باشد؛ بدیهى است که از روان سالمى برخوردار نخواهد بود و در نتیجه آرامش خود را از دست داده و اضطراب و نگرانى او به فرزندان سرایت خواهد کرد. در روز عاشورا هنگامى که هلال بن نافع عازم جنگ شد همسر جوانش از رفتن او ناراحت شده و به شدت گریست، امام حسین علیه السلام متوجه آن دو زوج جوان گردیده و به هلال فرمود: ان اهلک لا یطیب لها فراقک، فلوراءیت ان تختار سرورها على البراز؛
 هلال! همسرت جدائى تو را نمى پسندد، تو آزادى و مى توانى خشنودى او را بر مبارزه با شمشیرها مقدم بدارى.
انتخاب مادر یقیناً از لحاظ عامل محیطى و وراثتى در رشد شخصیت فرزندان نقش بسزائى دارد، لذا باید فردى شایسته و صالح باشد.
تاثیر مادر آن چنان مهم است که طبق متون دینى ما بخشى از عوامل نیکبختى و تیره بختى افراد مربوط به دوران باردارى مادر است. اعمال و رفتار و حالات مادر در آن دوران حساس تاثیر دارد.
 پیامبر صلى الله علیه و آله فرمود: از ازدواج با زن احمق و نادان بپرهیزید، زیرا همنشینى با او منشاء اندوه و بلا بوده و فرزندش ضایع و تباه خواهد شد.
 و همچنین آن بزرگوار در این مورد به مسلمانان هشدار داده و فرمود: بپرهیزید از زن زیبائى که در خاندان بد و پست پرورش یافته باشد.

امام حسین علیه السلام نیز در روز عاشورا براى معرفى خویش و آگاه کردن دلهاى بیدار، به مادر بزرگوارش فاطمه علیهما السلام و مادر بزرگ شایسته و فداکارش حضرت خدیجه اشاره نموده و فرمود:
((انشدکم لله هل تعلمون ان امى فاطمه بنت محمد؟ قالوا: اللهم نعم... انشدکم الله هل تعلمون ان جدتى خدیجة بنت خویلد اول نساء هذه الامة اسلاما؟
 قالوا: اللهم نعم. ))
شما را به خدا! آیا مى دانید که مادر من فاطمه زهرا دختر محمد مصطفى صلى الله علیه و آله است؟ گفتند: آرى.
شما را به خدا! آیا مى دانید که خدیجه دختر خویلد نخستین زنى که اسلام را پذیرفت مادر بزرگ من است؟

آن حضرت در گفتار دیگرى به آثار تربیت در دامن مادران پاک و عفیف پرداخته و اثر عمیق و ریشه دار آن را در زندگى افراد چنین شرح مى دهد:
((الا و ان الدعی بن الدعی قد رکز بین اثنتین: بین السلة و الذلة. و هیهات منا الذلة. یابى الله لنا ذلک و رسوله و المؤ منون و حجور طابت و طهرت و انوف حمیة و نفوس ابیة؛ من ان نؤثر طاعة اللئام على مصارع الکرام...))
 اینک عبیدالله ناپاک، فرزند ناپاک، مرا در پذیرش یکى از دو راه مجبور کرده است بین مرگ و ذلت اما هیهات که ما ذلت و خوارى را بپذیریم، خداوند و رسولش و مؤ منین و دامن هاى پاک و غیرتمندان و عزتمندان بر ما نمى پسندد که اطاعت فرومایگان و پست فطرتان را به مرگ با عزت و شرافتمندانه ترجیح دهیم.

حضرت ولی عصر(عجل الله تعالى فرجه الشریف) نیز با افتخار تمام مادرش حضرت فاطمه زهرا علیهما السلام الگوى خود مى داند و مى فرماید:
((فى ابنة رسول الله صلى الله علیه و آله لى اسوة حسنة.))
 دختر رسول خدا صلى الله علیه و آله براى من الگوى نیکو و شایسته اى است.
هم چنان اندیشمندان برآنند همانگونه اگر مادران متدینه در اعتلاى شخصیت فرزندان خود نقش مؤثرى داشته باشند مادران خطاکار نیز تاثیر منفى در فرزندان خود دارند.
سخن حضرت مجتبى علیه السلام در مورد نقش فوق العاده مادر در ساختار هویت افراد، ما را در درک این نکته ظریف تربیتى بیشتر یارى مى کند. آن حضرت هنگامى که با معاویه مناظره مى کرد، در مورد یکى از علل انحراف معاویه از محور حق و انحطاط اخلاقى وى و گرایش به باطل، به نقش مادرش هند اشاره کرده و فرمود:
معاویه! چون مادر تو هند است و مادر بزرگت نثیله مى باشد (و در دامن چنین زنان فرومایه پرورش یافته اى، این گونه اعمال زشت از تو سر مى زند) و سعادت ما در اثر تربیت در دامن مادرانى پاک و پارسا همچون خدیجه و فاطمه علیهما السلام مى باشد.
خداوند متعال از همان روز نخست که انسان را آفرید و از حضرت آدم و حوا نسل بشر تداوم یافت به توسط تمام پیامبران الهى مقام و منزلت پدر و مادر را بیان کرده و حقوق عظیم آنان را به فرزندان اعلام نمود. 

خداوند متعال در برخى از آیات به این حقیقت تصریح نموده و عالى ترین آموزش اخلاقى را که در حقیقت بارزترین منشور حقوق بشر مى باشد به نمایش مى گذارد و حقوق پدر و مادر را در کنار توحید که بالاترین هدف ادیان الهى است بیان کرده و مى فرماید:
((و اذ اخذنا میثاق بنى اسرائیل لا تعبدون الا الله و بالو الدین احساناً))
 از بنى اسرائیل پیمان گرفتیم که جز خدا را نپرستید و به پدر و مادر نیکى و احسان نمائید. 
و هم چنین یحیاى پیامبر را به خاطر رعایت حقوق پدر و مادر ستوده و اعلام مى دارد که:
((و برا بوالدیه و لم یکن جبارا عصیاً))
و نسبت به پدر و مادرش نیکوکار و خوش رفتار بود و هرگز نافرمان و متمرد نبود.
و حضرت عیسى بن مریم علیه السلام با افتخار تمام مى گوید:
((و براً بوالدتى و لم یجعلنى جباراً شقیاً))
خداوند مرا نسبت به مادرم نیکو کار قرار داده و جبار و شقى نگردانید.
و در نهایت پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله نیز چون از نعمت پدر و مادر محروم بود آرزو مى کرد که اگر پدر و مادرش زنده بودند به آنان خدمت کرده و رضایت آنان را جلب مى کرد.

قرآن در آیات متعددى به حقوق مهم والدین اشاره کرده و فرزندان متعهد را به رعایت آنان دعوت مى کند. از جمله در سوره نساء، نیکى به والدین را بعد از توحید قرار داده و مى فرماید: 
((و اعبدوا الله و لا تشرکوا به شیئا و بالوالدین احسانا و بذى القربى و الیتامى و المساکین و الجار ذى القربى و الجار الجنب و الصاحب بالجنب و ابن السبیل و ما ملکت ایمانکم ان الله یحب من کان مختالا فخورا))
 و خدا را بپرستید! و هیچ چیز را همتاى او قرار ندهید! و به پدر و مادر، نیکى کنید؛ همچنین به خویشاوندان و یتیمان و مسکینان، و همسایه نزدیک، و همسایه دور، و دوست و همنشین، و واماندگان در سفر، و بردگانى که مالک آنها هستید؛ زیرا خداوند، کسى را که متکبر و فخر فروش است، (و از اداى حقوق دیگران سرباز مى زند) دوست نمى دارد.
خداوند متعال در سوره شریفه اسراء به حقوق دیگرى اشاره کرده و فرزندان را به مهر ورزى و دعاى به والدین دعوت مى کند: 
((و اخفض لهما جناح الذل من الرحمة و قل رب ارحمهما کما ربیانى صغیراً))
و بالهاى تواضع خویش را از محبت و لطف، در برابر آنان فرود آر! و بگو: پروردگار! همان گونه که آنها مرا در کوچکى تربیت کردند، مشمول رحمتشان قرار ده!
امام صادق علیه السلام مى فرماید: نیکى به پدر و مادر از معرفت عمیق شخص به پروردگارش سرچشمه مى گیرد، زیرا هیچ عبادتى در رساندن یک فرزند به رضایت پروردگار متعال، سریع تر و نزدیک تر از نیکى به پدر و مادر مسلمان به خاطر خدا نیست، چون که حقوق والدین از حق خدا ناشى مى شود به شرطى که پدر و مادر در راه دین خدا و سنت پیامبر صلى الله علیه و آله باشند. چون چنین پدر و مادرى هیچ گاه فرزندشان را از راه خیر به سوى شر و از طاعت به سوى عصیان دعوت نمى کنند، پس در معاشرت با آنان مدارا و ملایمت کن! اذیت و ناراحتى هاى آنان را تحمل نما، هم چنان که آنان آزار و اذیت تو را در دوران کودکى به جان خریدند، و در خوراک و پوشاک همچنان خداوند متعال به تو وسعت داده تو هم آنان را در مضیقه قرار مده، چهره ات را از آنان بر مى گردان، صدایت را از صداى آنان بالاتر مبر، که این در حقیقت تعظیم خداست و با آنان نیکو سخن بگو و نرم و لطیف باش، همانا که خداوند پاداش نیکو کاران را ضایع نمى کند.

در اینجا بسیار زیبنده است مناجات شیرین امام سجاد علیه السلام را در دعای چهارم صحیفه مطالعه نموده تا ادب به والدین را در مرتبه اعلای کلام ایشان بر رودخانه زندگی جاری و ساری گردد
بارالها! پدر و مادر مرا به کرامت خود و درود از سویت اختصاصى ده، اى مهربان ترین مهربانان.
خداوندا! بر محمد و آلش درود فرست و دانستن آن چه درباره ایشان بر من لازم است به من الهام کن، و آموختن همه واجبات را بى کم و کاست برایم فراهم نما، آن گاه مرا به آن چه در این زمینه الهام کرده اى به کارگیر، و توفیقم ده! نسبت به آن چه به من بصیرت مى دهى اقدام کنم، تا به کار بستن چیزى از آن چه به من تعلیم داده اى از دستم نرود و ارکان بدنم از خدمتى که به من الهام فرموده اى احساس سنگینى نکند.
خداوندا! چنان کن که از هیبت پدر و مادرم بسان هیبت سلطان خود کامه بیمناک باشم، و به هر دو چون مادرى مهربان نیکى نمایم، و اطاعت از آنان و خوش رفتارى با آنان را در نظرم از لذت خواب در چشم خواب آلودم شیرین تر و براى سینه‌ام از شربت گوارا در ذائقه تشنه‌ام گواراتر گردان، تا خواسته ایشان را بر خواسته خودم ترجیح دهم، و خرسندى آنان را بر خرسندى خود مقدم دارم، و خوبى ایشان را درباره خود هر چند اندک باشد زیاد بینم، و نیکویى خود را درباره آنان هر چند بسیار باشد کم شمارم. 

خداوندا! صدایم را در محضر آنان ملایم کن، و گفتارم را بر آنان خوشایند فرما، و خلق خویم را نسبت به آنان نرم کن، و قلبم را بر آن‌ها مهربان ساز، و مرا نسبت به هر دو خوش رفتار و دلسوز قرار ده. 
خداوندا! به آن‌ها به پاس تربیت من، جزاى نیکو عنایت فرما و در مقابل آن که مرا گرامى داشتند پاداش نیکو عطا فرما، و هر رنجى را که در کودکى نسبت به من تحمل کرده اند، در حق ایشان محفوظ بدار. 
خداوندا! اگر از جانب من آزارى به آنان رسیده، یا از من ناخوشایندى دیده اند، یا حقى از آنان به وسیله من از بین رفته همه را موجب پاک شدن آنان از گناهانشان و مایه بلندى مقامشان و افزونى حسناتشان قرار ده، اى که بدى‌ها را با چندین برابر به خوبى تبدیل مى کنى. 

پروردگارا! اگر در گفتار من از اندازه بیرون رفته اند، یا در عملى نسبت به من زیاده روى نموده اند، یا حقى را از من ضایع کرده اند یا از وظیفه پدر و مادرى درباره من کوتاهى نموده اند، من این حق خود را به آنان بخشیدم، و آن را مایه احسان بر آن‌ها قرار دادم، و از تو مى خواهم، که وزر و وبال آن را، از دوش آنان بردارى، زیرا که من نسبت به خود، آنان را متهم نمى کنم، و آنان را در مهربانى در حق خودم سهل انگار نمى دانم و از آن چه درباره‌ام انجام داده اند، ناراضى نیستم.
خداوندا! رعایت حق آنان بر من واجب تر، و احسانشان نسبت به من دیرین تر، و نعمت شان بر من بیشتر از آن است که آنان را از روى عدل قصاص کنم، یا نسبت به ایشان مانند آن چه نموده اند رفتار کنم، اى خداى من! اگر چنین کنم پس روزگار طولانى که در تربیت من سپرى کرده اند، و رنج هاى زیادى که در نگهدارى من تحمل نموده اند، و آن همه که بر خود تنگ گرفتند، تا به زندگى من گشایش بخشند، چه مى شود؟ 
هیهات! که پدر و مادرم بتوانند حق خود را از من بستانند، و من نمى توانم حقوقى را که از آن‌ها بر عهده دارم جبران نمایم، و وظیفه خدمت آنان را انجام دهم پس بر محمد و آلش درود فرست، و مرا یارى ده! اى بهترین کسى که از تو یارى مى جویند، و مرا توفیق ده، اى هدایت کننده اى که به او روى مى آوردند، در آن روز که همه بدون آن که بر آنان ستم شود، پاداش مى بینند، مرا در زمره آنان که عاق پدر و مادرند، قرار مده. 
خداوندا! بر محمد و آل او و نسل او درود فرست و پدر و مادرم را به بهترین چیزى که پدران و مادران بندگان با ایمانت را به آن امتیاز داده اى مخصوص گردان، اى مهربان ترین مهربانان. 

بارالها! یاد آنان را در تعقیبات نمازهایم و در اوقات شب و ساعات روزم، از صفحه قلبم دور مدار. 
معبودا! بر محمد و آلش درود فرست و مرا به برکت دعایى که براى آنان دارم بیامرز و آنان را به خاطر خوبى هایى که در حق من داشته اند، مشمول آمرزش حتمى خود قرار ده، و به شفاعت و میانجى گرى من از آنان به طور حتمى خوشنود شو، و آنان را با بزرگوارى و کرامت به سرمنزل مقصودشان در بهشت برین برسان. 
خداوندا! اگر پدر و مادرم را پیش از من آمرزیدى پس ایشان را شفیع من قرار ده و اگر مرا قبل از آنان مورد آمرزش قرار دادى پس مرا شفیع ایشان بنما تا در پرتو مهربانى ات در سراى کرامت، و جایگاه مغفرت و رحمتت گرد آئیم، زیرا که تو صاحب فضل بزرگ و نعمت دیرین هستى و تو مهربان ترین مهربانانى.

آمین


True


تعداد بازديد اين صفحه: 112175
تعداد بازديد از سايت: 82834146
تعداد بازديد زيرپورتال: 186455
اين زيرپورتال امروز: 119
در امروز: 4875
اين صفحه امروز: 41
خانه | بازگشت |
Guest (mopguest)


مجری سایت : شرکت سیگما